کالجچستر، بریتانیا – ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ – دانشگاه اسکس روز جمعه میزبان یک سخنرانی خصوصی بود که به بررسی راه‌های پیگیری مسئولیت‌پذیری بابت نقض جدی حقوق بشر و جرایم بین‌المللی منتسب به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC) اختصاص داشت. این برنامه با توجه به رویدادهای جاری که در آن‌ها سپاه پاسداران به‌عنوان عامل اصلی شناخته می‌شود، و همچنین ارزیابی اولیه پروژه مستندسازی پاسداران (PDP) که نقش سپاه را در جنایات علیه بشریت تأیید کرده، برگزار شد. این سخنرانی همچنین به بررسی فعالیت‌های مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (HRA) و سازمان UpRights در چارچوب پروژه مستندسازی پاسداران و یادداشت «راه‌های پیگیری مسئولیت‌پذیری» پرداخت.

این رویداد با عنوان «پیگیری مسئولیت‌پذیری بابت نقض جدی حقوق بشر و جرایم بین‌المللی مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران» در پردیس کالجچستر به‌همت مجموعه فعالان در همکاری با دانشکده حقوق دانشگاه اسکس و مرکز حقوق بشر آن برگزار شد. این نشست میزبان کارشناسان حقوقی، فعالان حقوق بشر و اعضای جامعه دانشگاهی بود تا درخصوص مستندسازی، راهبردهای حقوقی و سازوکارهای بین‌المللی عدالت گفت‌وگو کنند.

ریاست و مدیریت پنل را دکتر متیو گلت، استاد ارشد دانشکده حقوق دانشگاه اسکس و مسئول دارای مأموریت ویژه سازمان ملل بر عهده داشت؛ وی همچنین معاون و گزارشگر گروه کاری بازداشت‌های خودسرانه سازمان ملل است. دکتر گلت در سخنان آغازین خود بر نقش محوری مستندسازی معتبر و ساختاریافته در مسیر پیگیری مسئولیت‌پذیری در مواقعی که راهکارهای داخلی در دسترس نیستند، تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که فرایندهای حقوقی بین‌المللی بیش از پیش به شواهد با کیفیت و استانداردهای روش‌شناختی دقیق متکی هستند.

اسکایلر تامپسون، معاون مدیر مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران ، پروژه مستندسازی پاسداران (پی.دی.پی) را معرفی کرد؛ این پروژه بلندمدت توسط مجموعه فعالان با پشتیبانی حقوقی سازمان UpRights طراحی شده است. تامپسون توضیح داد که پی.دی.پی ساختار نهادی سپاه، واحدهای عملیاتی و زنجیره فرماندهی آن را ترسیم می‌کند و این ساختار را به موارد مستند نقض حقوق بشر در داخل و خارج از ایران پیوند می‌دهد.

تامپسون بیان داشت که این پروژه هم‌اکنون در اختیار نظام‌های قضایی ملی قرار گرفته تا درک بهتری از سپاه در روندهای پیگرد قضایی فراهم سازد، و همچنین به‌گونه‌ای طراحی شده تا از تحقیقات، تحلیل‌های حقوقی و پاسخ‌های سیاستی آگاهانه پشتیبانی کند. او گفت: «مسئولیت‌پذیری نیازمند تمرکز مداوم بر مستندسازی در سطح پایه، از مراحل اولیه است» و افزود که پی.دی.پی در تلاش است اطلاعات پراکنده را به چارچوبی یکپارچه از مسئولیت نهادی تبدیل کند.

والری گابار، مدیر مشترک آپ‌رایتز، به چالش‌های حقوقی و عملی در مسیر پیگیری مسئولیت‌پذیری در زمینه ایران پرداخت. او توضیح داد که چگونه مسیرهای حقوقی بین‌المللی مانند صلاحیت جهانی، رژیم‌های تحریم هدفمند و سازوکارهای سازمان ملل می‌توانند با تکیه بر مستندسازی نظام‌مند فعال شوند. گابار تأکید کرد که اگرچه پیگیری مسئولیت در داخل ایران در شرایط کنونی غیرواقع‌گرایانه است، اما فرایندهای حقوقی خارجی فرصت‌های معناداری برای تحقق عدالت برای قربانیان فراهم می‌آورند؛ هرچند این مسیرها با دشواری‌هایی نیز همراهند.

شرکت‌کنندگان پرسش‌هایی در مورد راستی‌آزمایی داده‌ها و چالش‌های اخلاقی مستندسازی در محیط‌های شدیداً سرکوبگر مطرح کردند.

این برنامه با تأملاتی درباره ماهیت بلندمدت تلاش برای پاسخ‌گویی و لزوم مشارکت بین‌المللی مستمر به پایان رسید. سخنرانان بر این نکته تأکید داشتند که ابتکارهایی چون پی.دی.پی که بر مستندسازی ساختاریافته متمرکزند، می‌توانند نقش حیاتی در حفظ و قابل استفاده ساختن اتهامات نقض حقوق بشر برای روندهای حقوقی و سیاستی آینده ایفا کنند.

این گردهمایی نشان‌دهنده علاقه‌مندی به رویکردهای عملی و مبتنی بر شواهد برای رسیدگی به جرایم بین‌المللی منتسب به سپاه پاسداران بود و نقش دانشگاه‌ها به‌عنوان بسترهای کلیدی برای پیشبرد پژوهش، گفت‌وگو و ابتکارهای مسئولیت‌پذیری را برجسته ساخت.

این گزارش، سومین بخش از یک مجموعه پنج‌قسمتی منتشرشده که توسط مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران از طریق پروژه‌ی دادگستر منتشر می‌شود. این گزارش به طور مشخص، با همکاری «پروژه مستندسازی سپاه پاسداران»، وابسته به مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، تهیه شده و به فرماندهان محلی سپاه پاسداران در شهرستان ها می پردازد. هدف این مجموعه، افشای نقش‌هایی در درون رژیم ایران است که زمینه‌ساز و پشتیبان نقض‌های جدی حقوق بشر و تخطی از قوانین بین‌المللی هستند.

در حال حاضر، پایگاه داده دادگستر شامل بیش از هزار پروفایل از افرادی است که در این نقض‌ها نقش داشته‌اند. این مجموعه مقالات تنها به معرفی این افراد نمی‌پردازد، بلکه همچنین به تحلیل جایگاه‌هایی می‌پردازد که چرخه‌ی نهادینه‌شده‌ی سرکوب و نقض حقوق را تداوم می‌بخشد و بررسی می‌کند که چگونه و چرا این جایگاه‌ها، نقض حقوق را بازتولید می‌کنند.

در قوانین و آیین‌نامه‌های مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وظایف کلی و ساختار سازمانی این نیرو به‌صورت روشن تعیین شده است. گرچه در متون قانونی، وظایف و اختیارات دقیق «فرمانده سپاه شهرستان» به‌طور مستقیم و تفصیلی ذکر نشده، اما با استناد به مواد مندرج در اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۱)^[1]، قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۲)^[2] و آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران^[3]، می‌توان جایگاه، مأموریت‌ها و حوزه اختیارات این مقام را به‌صورت استنباطی و تحلیلی تبیین کرد.

بر همین مبنا، فرمانده سپاه شهرستان به عنوان عالی‌ترین مقام سپاه در سطح محلی، نقش محوری در اجرای مأموریت‌های امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و سازندگی سپاه در محدوده جغرافیایی شهرستان دارد. این محدوده جغرافیایی در متون رسمی گاهی با عنوان شهرستان و گاهی با عنوان ناحیه خوانده می‌شود. هم‌چنین او رابط میان فرماندهی سپاه استان و رده‌های عملیاتی در سطح حوزه‌ها و پایگاه‌های مقاومت بوده و وظیفه دارد سیاست‌های کلان سپاه را متناسب با شرایط شهرستان به اجرا درآورد.

فرمانده سپاه شهرستان، که در همین ساختار با عنوان فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان نیز شناخته می‌شود، عالی‌ترین مقام سپاه در سطح شهرستان است. وی نماینده رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حوزه جغرافیایی مربوطه محسوب شده و به‌صورت مستقیم زیر نظر فرمانده سپاه استان فعالیت می‌کند.

بنا بر آنچه در قانون مقررات استخدامی سپاه^[4] ذکر شده، فرمانده ناحیه مقاومت از میان بسیجیان ویژه یا کادر ثابت نظامی سپاه که از نظر تعهد، تخصص و تجربه واجد شرایط لازم باشند انتخاب می‌شود و وظایف خود را در چهار حوزه‌ی آموزشی، عملیاتی، انضباطی و اداری انجام می‌دهد. بنابراین، جایگاه فرمانده سپاه شهرستان نه صرفاً جنبه‌ی هماهنگی، بلکه ماهیت فرماندهی و مدیریتی اجرایی دارد و او مسئول مستقیم تمامی فعالیت‌های سپاه و بسیج در حوزه‌ی جغرافیایی شهرستان است.

مبنای قانونی جایگاه فرمانده سپاه شهرستان:

در ماده ۹۴ قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۲)⁴ چنین آمده است:

«درجات اعضای ارتش بیست میلیونی و کادرهای بسیج بر اساس مقررات مربوط تعیین می‌گردد.

فرماندهی ردهٔ ناحیهٔ مقاومت از بین بسیجیان ویژه یا کادر ثابت نظامی سپاه که دارای شرایط لازم باشند، انتخاب می‌شود و مسئولیت ادارهٔ ناحیه در امور آموزشی، عملیاتی، انضباطی و اداری را بر عهده دارد.»

بر پایه این ماده، فرمانده ناحیه مقاومت – که در سطح شهرستان معادل فرمانده سپاه شهرستان است – مسئولیت اداره و فرماندهی واحدهای بسیج را در چهار حوزه‌ی یادشده بر عهده دارد. این ماده اساس حقوقی جایگاه او را در ساختار فرماندهی سپاه مشخص می‌کند.

در کنار این ماده، مواد ۳۵ و ۳۶ اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۱)^[5] نیز چارچوب وظایف و اهداف کلان بسیج را بیان می‌کنند. ماده ۳۵ هدف از تشکیل بسیج مستضعفین را «ایجاد توانایی‌های لازم در افراد معتقد به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به‌منظور دفاع از کشور و کمک به مردم در مواقع ضروری» معرفی می‌کند. ماده ۳۶ نیز وظایف بسیج را شامل آموزش نظامی، سازمان‌دهی نیروهای مردمی، همکاری در امور امدادی و سازندگی و پاسداری از انقلاب اسلامی می‌داند.

ترکیب این مواد، بنیان حقوقی جایگاه فرمانده سپاه شهرستان را در نظام اداری و نظامی جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌دهد.

وظایف فرمانده سپاه شهرستان

وظایف فرمانده سپاه شهرستان از مجموع مقررات فوق‌الذکر قابل استخراج است و در چند محور اساسی طبقه‌بندی می‌شود:

۱. وظایف آموزشی

فرمانده سپاه شهرستان مسئول نظارت و هدایت آموزش‌های نظامی و عقیدتی نیروهای بسیج در سطح شهرستان است. او باید بر کیفیت آموزش‌ها، برنامه‌ریزی دوره‌های مهارتی و ارتقای توان دفاعی نیروها نظارت مستقیم داشته باشد. این وظیفه در راستای ماده ۳۶ اساسنامه سپاه^[6] و در حوزه اختیارات مصرح در ماده ۹۴ قانون مقررات استخدامی^[7] قرار دارد.

۲. وظایف عملیاتی

در شرایط عادی، فرمانده سپاه شهرستان مسئول آماده‌سازی نیروهای مقاومت برای ایفای نقش دفاعی است و در وضعیت‌های بحرانی، هدایت عملیاتی آنان را بر عهده دارد. او با هماهنگی فرمانده سپاه استان و شورای تأمین شهرستان، طرح‌های امنیتی و دفاعی مصوب را اجرا می‌کند.

۳. وظایف انضباطی و اداری

بر پایه ماده ۹۴ قانون مقررات استخدامی⁷، فرمانده سپاه شهرستان مسئول حفظ انضباط، نظم سازمانی و رعایت ضوابط اداری در واحدهای تحت امر خود است. او اختیار اعمال تنبیهات انضباطی در چارچوب آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح (۱۳۵۸)^[8] را دارد و موظف است، امور مالی و اداری ناحیه را بر اساس دستورالعمل‌های سپاه مدیریت کند.

۴. وظایف فرهنگی و اجتماعی

مطابق ماده ۲ اساسنامه سپاه⁶، پاسداری از انقلاب اسلامی در تمامی زمینه‌ها، از جمله فرهنگی و اجتماعی، از وظایف ذاتی سپاه است. در سطح شهرستان، فرمانده سپاه مسئول هدایت فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی و تبلیغی بسیج است و باید با دستگاه‌های فرهنگی مانند آموزش‌وپرورش و وزارت ارشاد همکاری نزدیک داشته باشد. او همچنین مسئول مقابله با تهدیدات فرهنگی و رسانه‌ای و تقویت روحیه‌ی مقاومت و همبستگی در جامعه است.

۵. وظایف سازندگی و خدمت‌رسانی

در بند ۶ ماده ۳۶ اساسنامه سپاه⁶، مشارکت بسیج در سازندگی کشور تصریح شده است. فرمانده سپاه شهرستان، مسئول هدایت طرح‌های عمرانی و جهادی بسیج، امدادرسانی در بحران‌ها و اجرای پروژه‌های محرومیت‌زدایی در سطح شهرستان است. او به‌عنوان نماینده‌ی سپاه، در بسیاری از طرح‌های توسعه‌ای و اجتماعی شهرستان با فرمانداری و دستگاه‌های اجرایی همکاری مستقیم دارد.

اختیارات فرمانده سپاه شهرستان

فرمانده سپاه شهرستان برای انجام مأموریت‌های خود از اختیارات رسمی و اجرایی برخوردار است که در قوانین⁷ و آیین‌نامه‌های نیروهای مسلح^6,8 پیش‌بینی شده است. از جمله:

صدور دستورات اداری و عملیاتی به تمامی رده‌های بسیج و سپاه در سطح شهرستان؛

انتخاب، انتصاب یا پیشنهاد انتصاب فرماندهان حوزه‌ها و پایگاه‌های مقاومت با تأیید سپاه استان؛

حضور و اظهارنظر در جلسات شورای تأمین شهرستان به‌عنوان نماینده رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛

امضای مکاتبات رسمی، مالی و انضباطی ناحیه مقاومت؛

اعمال اختیارات انضباطی در چارچوب آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح (۱۳۵۸)^[9].

این اختیارات، فرمانده سپاه شهرستان را به مقام فرماندهی کامل و دارای اختیار اجرایی در سطح محلی تبدیل می‌کند.

در آخر

بر اساس اسناد رسمی جمهوری اسلامی ایران، از جمله اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۱)^[10] و قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۶۲)^[11]، فرمانده سپاه شهرستان جایگاهی کلیدی در ساختار سپاه دارد. او مسئول اجرای مأموریت‌های سپاه در سطح محلی، هدایت بسیج مستضعفین و هماهنگی فعالیت‌های دفاعی، فرهنگی و اجتماعی شهرستان است.

نقش او در نظام اداری و نظامی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب اصل ۱۵۰ قانون اساسی^[12] تعریف می‌شود؛ اصلی که سپاه پاسداران را «نگهبان انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن» می‌داند. بدین ترتیب، فرمانده سپاه شهرستان در خط مقدم تحقق مأموریت‌های این نهاد در سطح جامعه قرار دارد.

برای نمونه، در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ در شهرستان مهاباد، دست‌کم شانزده شهروند کشته شدند. همچنین ده‌ها تن دیگر از معترضان زخمی و یا توسط نیروهای نظامی، سپاه، بسیج، انتظامی و امنیتی بازداشت شدند. اکبر نوروزی، در مقام فرماندهی سپاه شهرستان مهاباد و عضو شورای تأمین این شهرستان، در نقض حقوق شهروندان توسط نیروهای سپاه و بسیج در مهاباد نقش داشته است^[13].

در جریان سرکوب اعتراضات در شهرستان مهاباد، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و یگان ویژه با استقرار آشکار در میادین این شهر، شبانه‌روز به تیراندازی مسلحانه به سمت معترضان و محله‌های مسکونی ادامه دادند؛ این حضور و کارزار مسلحانه نشان‌دهندهٔ نقش فرماندهان و ساختار امنیتی سپاه در مدیریت و اجرای سرکوب خیابانی است^[14].

اطلاعات دادگستر درباره فرماندهان سپاه پیشین و کنونی شهرستان‌ها

توجه: جداول داده ای زیر شامل پرونده‌هایی از «پروژهٔ مستندسازی پاسداران» وابسته به مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران هستند. این پروژه به ترسیم ساختار سپاه پاسداران پرداخته و فعالیت های آن را مستندسازی می کند.

این پایگاه داده نخستین نمونه از نوع خود است که نمایی جامع از ساختار سازمانی سپاه پاسداران، زنجیرهٔ فرماندهی آن، و یگان‌ها و افراد کلیدی ارائه می‌دهد. همچنین تحلیلی از رفتار سپاه پاسداران در داخل و خارج از ایران در اختیار قرار می‌دهد.

در «پروژهٔ مستندسازی پاسداران» از رویکرد «تجمیع تدریجی داده‌ها» برای مستندسازی سپاه استفاده شده است. این روش به ما امکان می‌دهد تا به‌صورت مرحله‌ای پرونده‌های تفصیلی‌تری دربارهٔ نیروها و یگان‌های سپاه ایجاد کنیم. پژوهشگران با دستیابی به اطلاعات جدید، این پرونده‌ها را به‌روز‌رسانی کرده و به‌طور مستمر درک ما را از شبکهٔ گستردهٔ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دقیق‌تر می‌سازند.

اگرچه این رویکرد ممکن است به ایجاد برخی پرونده‌های ناقص منجر شود، اما به ما اجازه می‌دهد گسترهٔ فعالیت‌های سپاه را پوشش دهیم و تصویری جامع و در حال تکامل از وضعیت عملیاتی آن ارائه کنیم.

برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به وب‌سایت زیر مراجعه کنید:

نام	موقعیت شغلی کنونی	لینک	محل کار	پروژه مستندسازی سپاه پاسداران
عباسعلی ریحانی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان بجنورد	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj49879/	بجنورد	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692575dd4fe23749d816bfa8
اکبر نوروزی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان مهاباد	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj08917/	مهاباد	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=65f788866718f83d4490cb0b
بهروز حکمت پور	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان دزفول	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj03682/	دزفول	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692d73534fe23749d816c030
محمد لویمی	فرمانده سپاه و بسیج خرمشهر	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj08519/	خرمشهر	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692d74564fe23749d816c061
امیر قمرزاده	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان ماهشهر	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj04876/	ماهشهر	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692d756a4fe23749d816c092
روح الله قاسمی خشاب	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان بهبهان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj29211/	بهبهان	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692d76854fe23749d816c0c3
محمد امین صباغیان مقدم	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه فیروزآباد	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj27585/	فیروزآباد	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692d78d04fe23749d816c0f4
صادق جمالی	فرمانده سپاه شهرستان قروه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj94947/	قروه	برای این مورد صدق نمی‌کند
روح الله زمانی نیا	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه بمپور	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj53438/	بمپور	برای این مورد صدق نمی‌کند
اسماعیل کوهکن	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه لاشار	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj05708/	لاشار	برای این مورد صدق نمی‌کند
محسن دارابی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان صحنه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj85686/	صحنه	برای این مورد صدق نمی‌کند
حجت الله سالاری	فرمانده سپاه و بسیج هرمز	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj46160/	هرمز	برای این مورد صدق نمی‌کند
علی یعقوبیان	فرمانده سپاه ناحیه تربت‌حیدریه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj99269/	تربت‌حیدریه	برای این مورد صدق نمی‌کند
فیاض اللهیاری	فرمانده سپاه شهرستان شهریار	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj42289/	شهریار	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=66f7d73181dfdde40363a7a0
غلامرضا شعبانی نیا	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه مرودشت	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj59534/	مرودشت	برای این مورد صدق نمی‌کند
سید علی‌اصغر پوربهشت	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان کهگیلویه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj53164/	کهگیلویه	برای این مورد صدق نمی‌کند
صادق عرفانی مقام	فرمانده سپاه شهرستان دنا	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj60525/	دنا	برای این مورد صدق نمی‌کند
علیرضا حیدری	فرمانده سپاه شهرستان قزوین	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj21364/	قزوین	برای این مورد صدق نمی‌کند
مهرداد بابایی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان بابل	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj24386/	بابل	برای این مورد صدق نمی‌کند
مهرداد ابراهیم پور	فرمانده سپاه شهرستان نوشهر	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj98877/	نوشهر	برای این مورد صدق نمی‌کند
مصطفی بازوند	فرمانده سپاه ناحیه بابلسر	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj52313/	بابلسر	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=670c05cbf0735539d2b6365a
یعقوب رشیدی	فرمانده سپاه شهرستان اشنویه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj71476/	اشنویه	برای این مورد صدق نمی‌کند
حسین ملکی	فرمانده سپاه شهرستان کامیاران	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj04796/	کامیاران	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=66f76b5fc0b823155963a749
جلیل نقشی قره باغ	فرمانده سپاه شهرستان پیرانشهر	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj63992/	پیرانشهر	برای این مورد صدق نمی‌کند
علی احمد صفی زاده	فرمانده سپاه شهرستان دیواندره	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj07565/	دیواندره	برای این مورد صدق نمی‌کند
حمید جانباز	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان بندرانزلی	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj06382/	بندرانزلی	برای این مورد صدق نمی‌کند
محمدعلی ستیزه	فرمانده سپاه ناحیه تالش	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj58993/	تالش	برای این مورد صدق نمی‌کند
محمد مهرزاد	فرمانده سپاه لاهیجان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj99720/	لاهیجان	برای این مورد صدق نمی‌کند
ایرج گلینی	فرمانده سپاه و بسیج ناحیه گرمسار	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj80806/	گرمسار	برای این مورد صدق نمی‌کند
عباس فروزان مهر	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج جوین	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj20934/	جوین	برای این مورد صدق نمی‌کند
سید ابراهیم شریفی	فرمانده سپاه شهرستان ساری	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj29930/	ساری	برای این مورد صدق نمی‌کند
محمد برامکی	فرمانده سپاه شهرستان بروجرد	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj93255/	بروجرد	برای این مورد صدق نمی‌کند
عابدین داغمه چی فیروزجایی	فرمانده سپاه ناحیه آمل	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj26586/	آمل	برای این مورد صدق نمی‌کند
مسیب محمدجانی	فرمانده سپاه شهرستان آستانه اشرفیه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj91220/	آستانه اشرفیه	برای این مورد صدق نمی‌کند
صمد محمد علیزاده	فرمانده سپاه سردشت	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj89562/	سردشت	برای این مورد صدق نمی‌کند
کرم نظری	فرمانده سپاه شهرستان شهرکرد	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj64947/	شهرکرد	برای این مورد صدق نمی‌کند
موسی حیاوی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان هویزه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj82547/	هویزه	برای این مورد صدق نمی‌کند
مهدی طرفی	فرمانده سپاه شهرستان شوش	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj22612/	شوش	برای این مورد صدق نمی‌کند
حیدر الفتی	فرمانده سپاه شهرستان ایلام	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj42918/	ایلام	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=66f77c87c0b823155963a7df
مصطفی امام بخش	فرمانده سپاه پاسداران شهرستان بافت کرمان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj99251/	بافت	برای این مورد صدق نمی‌کند
احمد مالدار	فرمانده سپاه شهرستان خاش	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj60556/	خاش	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=66f6c7ce9f7dcde3ff537b26
بهرام میرزایی	فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه پاوه	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj11185/	پاوه	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920cfce4fe23749d816bbbc

نام	موقعیت شغلی قبلی	موقعیت شغلی کنونی	لینک	محل کار	پروژه مستندسازی سپاه پاسداران
مجید رنجبری	فرمانده بسیج و سپاه شهرستان پارسیان	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj32364/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920c9694fe23749d816baf1
امید نصیبی	فرمانده سپاه ناحیه مرودشت	نماینده شهرستان ممسنی و رستم استان فارس در مجلس دوازدهم شورای اسلامی	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj27322/	تهران	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920cb864fe23749d816bb24
ارسلان سلطانقلی	فرمانده سپاه پاسداران شهرستان اسلام آبادغرب	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj51798/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920cde44fe23749d816bb78
محمد پوراسماعیلی فومنی	فرمانده سپاه شهرستان رضوانشهر	معاون روابط عمومی و تبلیغات سپاه قدس گیلان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj80799/	رشت	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920d1bc4fe23749d816bc05
فرامرز دیلم کتولی	فرمانده سپاه شهرستان گرگان	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj23914/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920d3cb4fe23749d816bc49
ابوذر انوری	فرمانده سپاه شهرستان کرمانشاه	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj54288/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6920d5174fe23749d816bc82
حسن مهدوی	فرمانده سپاه شهرستان تنکابن	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj42900/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692160b44fe23749d816bcb3
محمد مهجوری	فرمانده سپاه ناحیه اراک	معاون بازرسی سپاه روح‌الله استان مرکزی	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj88759/	اراک	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692161cd4fe23749d816bcde
حجت امیری‌کیا	فرمانده بسیج سپاه شهرستان قشم	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj75405/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692163244fe23749d816bd19
منصور ولی‌ئی	فرمانده سپاه شهرستان مریوان	جانشین فرمانده سپاه بیت‌المقدس و فرمانده لشکر عملیاتی ۲۲ کردستان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj31407/	سنندج	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692164034fe23749d816bd44
عظیم حسنی کهنگی	فرمانده سپاه شهرستان ایذه	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj67245/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692166954fe23749d816bd89
محمد نیک‌فطرت	فرمانده سپاه شهرستان رشت	معاون اجرایی سپاه قدس گیلان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj00482/	رشت	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6724826ceb21a16a0fad241e
محمد هراتی	فرمانده سپاه پاسداران شهرستان ایرانشهر	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj01401/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6921697c4fe23749d816bdd0
قهرمان عیوضلو	فرمانده سپاه پاسداران و بسیج شهرستان ارومیه	فرمانده بسیج اقشار سپاه شهدای استان آذربایجان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj59848/	ارومیه	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=69216c7e4fe23749d816be06
مرتضی عبدالهی	فرمانده سپاه و بسیج شهرستان سمنان	جانشین فرمانده سپاه قائم آل محمد استان سمنان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj43611/	سمنان	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=69216daf4fe23749d816be34
علی زرقانی	فرمانده سپاه پاسداران ناحیه قوچان	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj78808/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=69216f604fe23749d816be61
امیرعباس امری	فرمانده سپاه شهرستان بانه	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj51624/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6921709d4fe23749d816be91
یوسف معروفی	فرمانده سپاه پاسداران شهرستان سقز	جانشین فرمانده قرارگاه بروجردی استان آذربایجان غربی	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj16775/	ارومیه	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=66f78197c0b823155963a842
علی خادم	فرمانده سپاه شهرستان قائمشهر	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj65527/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692172784fe23749d816beca
عیسی افسری	فرمانده سپاه پاسداران و بسیج شهرستان لارستان	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj14196/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=6921742d4fe23749d816bf00
فرامرز باوندپور	فرمانده سپاه شهرستان جوانرود در استان کرمانشاه	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj64036/	نامعلوم	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692175e24fe23749d816bf3c
محمد قدرتی	فرمانده سپاه شهرستان رودسر	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj84183/	نامعلوم	برای این مورد صدق نمی‌کند
علی ثمره حسینی	فرمانده سپاه شهرستان سراوان	معاون هماهنگ کننده سپاه سلمان سیستان و بلوچستان	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj48380/	زاهدان	https://iranpdp.org/fa/personnel/?id=692177194fe23749d816bf67
مرتضی میرآقایی	فرمانده سپاه شهرستان سنندج	نامعلوم	https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj70039/	نامعلوم	برای این مورد صدق نمی‌کند

---

[1] Islamic Republic of Iran, “Statute of the Islamic Revolutionary Guard Corps,” adopted 6 September 1982, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595

[2] Islamic Republic of Iran, “Statute of the Islamic Revolutionary Guard Corps,” adopted 6 September 1982, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595

[3] Iran: Disciplinary Regulations of the Armed Forces,” Shenasname-Law Database, https://shenasname.ir/defa/20714-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD

[4] Islamic Republic of Iran, “Law on the Employment Regulations of the Islamic Revolutionary Guard Corps (Qānun-e Moqarrarāt-e Esteʿdādmi-ye Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelāb-e Eslāmī),” adopted 21 Mehr 1370 (13 October 1991), https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961

[5] Islamic Republic of Iran, “Statute of the Islamic Revolutionary Guard Corps,” adopted 6 September 1982, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595

[6] Islamic Republic of Iran, “Statute of the Islamic Revolutionary Guard Corps,” adopted 6 September 1982, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595

[7] Islamic Republic of Iran, “Law on the Employment Regulations of the Islamic Revolutionary Guard Corps (Qānun-e Moqarrarāt-e Esteʿdādmi-ye Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelāb-e Eslāmī),” adopted 21 Mehr 1370 (13 October 1991), https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961

[8] Iran: Disciplinary Regulations of the Armed Forces,” Shenasname-Law Database, https://shenasname.ir/defa/20714-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD

[9] Iran: Disciplinary Regulations of the Armed Forces,” Shenasname-Law Database, https://shenasname.ir/defa/20714-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD

[10] Islamic Republic of Iran, “Statute of the Islamic Revolutionary Guard Corps,” adopted 6 September 1982, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595

[11] Islamic Republic of Iran, “Law on the Employment Regulations of the Islamic Revolutionary Guard Corps (Qānun-e Moqarrarāt-e Esteʿdādmi-ye Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelāb-e Eslāmī),” adopted 21 Mehr 1370 (13 October 1991), https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961

[12] The Constitution of the Islamic Republic of Iran,” Guardian Council Research Center, https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707/قانون-اساسی-جمهوری-اسلامی-ایران 

[13] Spreading Justice, “Akbar Norouzi, ,” Spreading Justice – Human Rights Violators Database, https://spreadingjustice.org/fa/individual-violator/sj08917

[14] Radio Farda, “IRGC and Special Units Deployed in Mahabad Squares; At Least Three Protesters Killed in Piranshahr and Javanroud,” published 21 November 2022, Radio Farda, https://www.radiofarda.com/a/32139820.html 

خبرگزاری هرانا – مجموعه فعالان حقوق بشر (HRA) با همکاری UpRights، راهنمایی جامع برای پیگیری قضایی و غیرقضایی نقض‌های جدی حقوق بشر و جنایات بین‌المللی منتسب به سپاه پاسداران را منتشر کرد.

این اثر که توسط مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (HRA) و با حمایت حقوقی UpRights تهیه شده است، بخشی از پروژه مستندسازی پاسداران (PDP) است؛ ابتکاری از HRA که به بررسی سپاه پاسداران از زمان تأسیس تا امروز می‌پردازد و در عین حال موارد نقض حقوق بشر و جنایات بین‌المللی مرتکب‌شده توسط اعضای آن را واکاوی می‌کند.

این راهنما بیش از ۲۰ مسیر قضایی و شبه‌قضایی را برای پاسخگویی شناسایی و بررسی کرده و راهکارهای عملی را جهت استفاده از سازوکارهای موجود برای دستیابی به عدالت در قبال نقض جدی حقوق بشر و جنایات بین‌المللی منتسب به سپاه پاسداران، چه در داخل ایران و چه در خارج از کشور، به متخصصان ارائه می‌دهد.

سپاه پاسداران نقش محوری در سرکوب سیستماتیک مخالفان سیاسی، فعالان و روزنامه‌نگاران در داخل ایران ایفا کرده است. همچنین در ربایش و هدف قرار دادن فرامرزی افرادی که دشمنان حکومت تلقی می‌شوند، مشارکت داشته است. مشارکت سپاه در درگیری‌های مسلحانه، به‌ویژه در سوریه و عراق، موجب طرح اتهامات جدی ارتکاب جنایات بین‌المللی علیه این ارگان نظامی شده است. با وجود این اتهامات گسترده، نظام قضایی ایران فاقد استقلال بوده و سازوکارهای داخلی پاسخگویی را بی‌اثر کرده است. همدستی قوه قضاییه در نقض گسترده حقوق بشر، ضرورت بهره‌گیری از مسیرهای بین‌المللی برای دستیابی به عدالت را دوچندان می‌کند.

این راهنما با هدف توانمندسازی کنشگران جامعه مدنی، قربانیان و متخصصان حقوقی از طریق ارائه ابزارهای عملی برای پیمایش در سازوکارهای پیچیده پاسخگویی، تدوین شده است. همچنین، امکان‌پذیری، نقاط قوت و محدودیت‌های مسیرهای مختلف را به‌صورت سیستماتیک بررسی کرده و آن‌ها را در دسته‌های زیر طبقه‌بندی می‌کند:
● سازوکارهای قضایی داخلی در کشورهای ثالث، از جمله صلاحیت قضایی جهانی و پیگردهای فرامرزی؛
● دادگاه‌های بین‌المللی، مانند دیوان کیفری بین‌المللی و دیوان بین‌المللی دادگستری؛
● سازوکارهای سازمان ملل، از جمله گزارشگران ویژه و نهادهای مبتنی بر معاهدات؛
● سازوکارهای تحریم هدفمند، مانند تحریم‌های مشابه قانون ماگنیتسکی علیه ناقضان حقوق بشر؛
● ابتکارات حقیقت‌یابی و سایر رویکردهای عدالت انتقالی؛
● و موارد دیگر.

این راهنما همچنین به ۱۲ حادثه پرداخته است که در چارچوب حقوق بین‌الملل به‌عنوان بخشی از پروژه مستندسازی پاسداران توسط UpRights و HRA مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.

تحلیل این حوادث و افراد متهم به نقض حقوق بشر در آن‌ها، بینش ارزشمندی درباره الگوهای تخلف و شیوه‌های عملکرد سپاه پاسداران ارائه می‌دهد. جزئیات کامل این حوادث و پیامدهای حقوقی آن‌ها در iranpdp.org در دسترس است.

با توجه به عدم همکاری ایران با سازوکارهای بین‌المللی پاسخگویی و رد ابزارهای کلیدی حقوق بشری، متخصصان باید رویکردی راهبردی اتخاذ کنند. این راهنما بر ضرورت ترکیب مسیرهای قضایی و غیرقضایی، بهره‌گیری از فشار بین‌المللی و تضمین رویکردی مبتنی بر حقوق و نیازهای قربانیان، تأکید دارد.

در نهایت، راهنمای «گزینه‌های دادخواهی»، به دنبال تسهیل تلاش‌های آگاهانه، هماهنگ و مؤثر برای پاسخگو کردن مرتکبان این جنایات است، در حالی که حقوق و نیازهای قربانیان را در محوریت تلاش‌های عدالت‌جویانه قرار می‌دهد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه پاسداران) از دیرباز نیرویی در سایه بوده که فعالیت های آن تا حد زیادی از دید جامعه بین‌المللی پنهان مانده است. عملکرد این نهاد در ایران و همینطور خاورمیانه تأثیراتی عمیق و مخرب داشته است. اکنون، پس از دو سال تحقیقات فشرده، پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران (پی.دی.پی) منبعی بی‌نظیر را معرفی می‌کند که به نورتاباندن بر فعالیت‌های سپاه پاسداران می‌پردازد. این پروژه حاصل تلاش گسترده‌ای است که شامل بررسی دهها هزار سند و شناسایی واحدها و افراد کلیدی سپاه پاسداران همراه با تحلیل حقوقی وقایع مربوطه می‌شود.

این بانک اطلاعاتی که از امروز در آدرس www.iranpdp.org در دسترس عمومی است، امکان دسترسی بی‌سابقه به اطلاعات دقیق درباره سپاه پاسداران را فراهم می‌کند.

ریشه‌ها و اهداف

پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران توسط مجموعه فعالان حقوق بشر (مجموعه فعالان) با هدف روشن‌سازی ساختار، عملیات و نفوذ سپاه پاسداران – بعنوان دولت در سایه – راه اندازی شده است. فعالیت‌های سپاه پاسداران نه تنها فضای سیاسی ایران را متاثر کرده بلکه به نقض گسترده حقوق بشر و نقض قوانین بین‌المللی نیز منجر شده است.

هدف اصلی این پروژه شناسایی افراد، واحدها و بازیگران کلیدی سپاه پاسداران است تا گامی در جهت تضعیف ساختار سرکوب رژیم اقتدارگرای ایران برداشته شود. با افشای افراد و نهادهای دخیل در دهه‌ها نقض حقوق بشر، این پروژه به ایجاد نقشه راهی برای پاسخگویی قضایی و شبه‌قضایی کمک می‌کند که شامل تحریم‌های هدفمند بین‌المللی و پیگرد قانونی تحت قوانین بین‌المللی می‌شود.

فلسفه زیربنایی پروژه این است که آگاهی عمومی و دسترسی آزاد به اطلاعات کلید تغییر است. برای دهه‌ها، سپاه پاسداران تحت پرده‌ای از مخفی کاری عمل کرده و بسیاری از ایرانیان و ناظران جهانی از فعالیت‌های غیرقانونی گسترده آن بی‌خبر بوده‌اند. این پروژه قصد دارد این چرخه را با ارائه اطلاعات شفاف، قابل دسترس و به‌دقت پژوهش‌شده درباره ساختار و فعالیت‌های سپاه پاسداران بشکند.

نالا: روش‌های تحقیق و نوآوری فناورانه

در مرحله نخست این پروژه، ساختار و زنجیره فرماندهی سپاه پاسداران از طریق تحلیل عمیق کتاب‌ها و منابع مطالعاتی منتشره در ایران، گزارش‌های دست اول، داده‌های منبع باز و موارد معتبر دیگر ایجاد شد. این تحقیق جامع بدون یک راه‌حل فناورانه پیشرو که توسط مجموعه فعالان طراحی شده بود، امکان‌پذیر نبود.

مجموعه فعالان نرم‌افزار نوآورانه‌ای به نام نالا (نرم افزار آمایش لاگ ایران) طراحی کرده است، که ابزاری چندزبانه برای تسهیل تحقیقات است و به‌طور خاص برای بهبود تحلیل داده‌ها و کشف محتوا توسعه یافته است. نالا داده‌ها را به زبان‌های مختلف پردازش کرده، موضوعات کلیدی را با استفاده از فهرست‌ کلیدواژه‌های سفارشی شناسایی می‌کند و مطالب مرتبط را با دقت استخراج می‌نماید. سیستم پیشرفته نالا خطاها را به حداقل رسانده و در میزان زمان مورد نیاز برای بررسی صرفه جویی می‌کند. مجموعه فعالان نالا را به ابزاری ضروری با کاربردهای پایدار تبدیل کرده است که بسیار فراتر از هدف اصلی آن گسترده شده است. ادغام نالا در پروژه پی.دی.پی سطحی از عمق، دقت و کارآیی را ممکن کرده که تحقق اهداف پروژه بدون آن دست‌نیافتنی بود.

اهمیت شناسایی سپاه پاسداران

درک سپاه پاسداران نه تنها برای کسانی که به‌طور مستقیم تحت تأثیر اقدامات آن قرار گرفته‌اند بلکه برای جامعه جهانی نیز حیاتی است. سپاه پاسداران در سال ۱۳۵۸ برای حفاظت و صدور انقلاب اسلامی ایران تأسیس شد. با گذشت زمان، این نهاد به یک هژمونی نظامی و اقتصادی تبدیل شده است که نفوذ بی‌سابقه‌ای بر سیاست، اقدامات نظامی و امور منطقه‌ای ایران دارد. شاخه‌های آن فراتر از مرزهای ایران گسترش یافته و بر درگیری‌ها در سوریه، عراق، لبنان و یمن تأثیر گذاشته و حمایت ایدئولوژیک و نظامی از گروه‌های همسو با ایران مانند حزب‌الله و حماس ارائه می‌دهد.

ویژگی‌ای که سپاه پاسداران را به‌ویژه خطرناک می‌سازد، رویکرد چندوجهی آن برای کنترل است – با استفاده از زور نظامی از طریق بازوهای نظامی و قدرت نرم از طریق شبکه پیچیده‌ای از نفوذ اقتصادی، سیاسی و رسانه‌ای. این نهاد مسئولیت یا تسهیل نقض‌های بی‌شمار حقوق بشر از جمله شکنجه، بازداشت‌های غیرقانونی، اعدام‌های فرا قضایی و سرکوب مخالفت‌های سیاسی را بر عهده داشته است.

قابلیت‌ها و ابزارهای پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران

قلب پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران، وب‌سایت عمومی آن است، ابزاری قدرتمند که نگاهی عمیق به عملیات سپاه پاسداران ارائه می‌دهد. این بانک اطلاعاتی آنلاین نخستین در نوع خود است که داده‌های قابل دسترس و قابل تأیید درباره سپاه پاسداران ارائه می‌دهد، از جمله:

• پروفایل‌های دقیق از واحدها و پرسنل سپاه پاسداران: پروژه پی.دی.پی بیش از ۹۰,۰۰۰ پروفایل از واحدها و پرسنل سپاه پاسداران تاکنون گردآوری کرده است، از فرماندهان ارشد گرفته تا عوامل سطح میانی. این پروفایل‌ها شامل مسئولیت‌ها، فعالیت‌ها و در صورت امکان و بررسی دقیق تیم حقوقی، جنایات انجام‌شده توسط هر واحد یا فرد است. محققان، خبرنگاران، سیاست‌گذاران و کارشناسان حقوقی می‌توانند از این داده‌ها برای پیگیری عملیات سپاه در حوزه‌های مختلف استفاده کنند. در زمان راه‌اندازی اولیه وب‌سایت، بسیاری از پروفایل‌ها به‌طور کامل تکمیل نشده‌اند و اطلاعات دقیق‌تر در آینده اضافه خواهد شد.
• نمودارهای دینامیک: یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد وب‌سایت پی.دی.پی ابزارهای تعاملی آن است که زنجیره فرماندهی سپاه پاسداران را از سال ۱۳۵۸ تا امروز را به‌صورت بصری نمایش می‌دهد.
• بانک‌های اطلاعاتی قابل جستجو: وب‌سایت ابزار جستجوی قدرتمندی ارائه می‌دهد که به کاربران امکان می‌دهد داده‌ها را بر اساس منطقه، نوع فعالیت یا نام افراد یا واحدها فیلتر کنند. این امر امکان تحقیق هدفمند در مورد اعضا یا واحدهای خاص سپاه پاسداران را فراهم می‌کند.
• نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی: پروژه پی.دی.پی طیف وسیعی از نقض‌های حقوق بشر منسوب به سپاه پاسداران را مستند کرده است، از جمله موارد شکنجه، بازداشت‌های غیرقانونی، اعترافات اجباری و موارد دیگر. این بخش همچنین نقش سپاه پاسداران در سرکوب ناآرامی‌های مدنی، به‌ویژه در اعتراضات ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱-۱۴۰۲، که در طی آنها تعداد زیادی از شهروندان کشته یا خودسرانه بازداشت شدند، پوشش می‌دهد. در زمان راه‌اندازی اولیه وب‌سایت، پروژه پی.دی.پی حداقل ۱۰۰ واقعه را مستند کرده است که در حال حاضر تحت بازبینی و برای بررسی عمومی موجود است. دوازده مورد از این حوادث توسط تیمی از وکلا کاملاً مطابق با قوانین حقوق بشر و معاهدات بین‌المللی بررسی شده‌اند.
• همکاری‌ها و مشارکت‌ها: مجموعه فعالان حقوق بشر با وکلای بین‌المللی و دیگر سازمان‌های جامعه مدنی همکاری کرده تا از دقت و قابلیت اطمینان داده‌ها اطمینان حاصل کند. این همکاری‌ها همچنین به مجموعه فعالان اجازه می‌دهد گزارش‌های راهبردی درباره مسیرهای پاسخگویی حقوقی ارائه دهد، مسیرهای بالقوه‌ای که برای محاکمه اعضای سپاه پاسداران در شرایط خاص کاربرد دارد و بزودی بر روی سایت قرار میگیرد.

اهمیت این پروژه: اهداف و تأثیرات گسترده‌تر

پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران چیزی فراتر از یک آرشیو است – این یک منبع زنده است که برای توانمندسازی فعالان، سیاست‌گذاران و کارشناسان حقوقی طراحی شده است. با ارائه دسترسی آزاد به داده‌های قابل تأیید، پروژه پی.دی.پی به عنوان سنگ بنای دفاع از حقوق بشر عمل کرده و زمینه را برای آغاز تحقیقات درباره سپاه پاسداران و اعضای آن جهت پیگردهای آینده فراهم می‌کند.

ادامه دارد…

پروژه مستندسازی عملکرد و ساختار سپاه پاسداران منبعی ارزشمند برای هر کسی است که به دنبال درک یا به چالش کشیدن قدرت سپاه پاسداران است. مجموعه فعالان حقوق بشر از فعالان حقوق بشر، کارشناسان حقوقی و سیاست‌گذاران دعوت می‌کند تا وب‌سایت را بررسی کرده، از ابزارهای آن استفاده کنند و به روشن کردن فعالیت‌های سپاه پاسداران کمک کنند. با همکاری یکدیگر، می‌توان آینده‌ای ساخت که نفوذ سپاه پاسداران محدود و عدالت اجرا شود.

برای پرسش‌های رسانه‌ای، گزارش‌های دقیق یا اطلاعات بیشتر، لطفاً با ما از طریق [email protected] تماس بگیرید. تیم پی.دی.پی آماده مصاحبه، ارائه توضیحات عمیق درباره روش‌شناسی و محتوای افشا شده و کمک به آماده‌سازی گزارش‌های خبری و فهم پس‌زمینه‌ای در مورد سپاه پاسداران است.

این تنها آغاز است. کار افشای حقیقت و تضمین عدالت با به‌روزرسانی روزانه پی.دی.پی با اطلاعات جدید ادامه دارد.